آثار

روایت از حسن بن مسعود در تحف العقول

جمعه, ۱۳ مرداد ۱۳۹۶، ۰۶:۱۷ ب.ظ

حسن بن شعبة در تحف العقول نوشته است:

«وَ قَالَ الْحَسَنُ‏ بْنُ‏ مَسْعُودٍ دَخَلْتُ عَلَى أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع وَ قَدْ نُکِبَتْ إِصْبَعِی‏ وَ تَلَقَّانِی رَاکِبٌ وَ صَدَمَ کَتِفِی وَ دَخَلْتُ فِی زَحْمَةٍ فَخَرَقُوا عَلَیَّ بَعْضَ ثِیَابِی فَقُلْتُ کَفَانِی اللَّهُ شَرَّکَ مِنْ یَوْمٍ فَمَا أَیْشَمَکَ‏ فَقَالَ ع لِی یَا حَسَنُ هَذَا وَ أَنْتَ تَغْشَانَا تَرْمِی بِذَنْبِکَ مَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ قَالَ الْحَسَنُ فَأَثَاب إِلَیَّ عَقْلِی وَ تَبَیَّنْتُ خَطَئِی فَقُلْتُ یَا مَوْلَایَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فَقَالَ یَا حُسْنُ مَا ذَنْبُ الْأَیَّامِ حَتَّى صِرْتُمْ تَتَشَأَّمُونَ بِهَا إِذَا جُوزِیتُمْ بِأَعْمَالِکُمْ فِیهَا قَالَ الْحَسَنُ أَنَا أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ أَبَداً وَ هِیَ تَوْبَتِی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ ع وَ اللَّهِ مَا یَنْفَعُکُمْ وَ لَکِنَّ اللَّهَ یُعَاقِبُکُمْ بِذَمِّهَا عَلَى مَا لَا ذَمَّ عَلَیْهَا فِیهِ أَ مَا عَلِمْتَ یَا حَسَنُ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْمُثِیبُ وَ الْمُعَاقِبُ وَ الْمُجَازِی بِالْأَعْمَالِ عَاجِلًا وَ آجِلًا قُلْتُ بَلَى یَا مَوْلَایَ قَالَ ع لَا تَعُدْ وَ لَا تَجْعَلْ لِلْأَیَّامِ صُنْعاً فِی حُکْمِ اللَّهِ قَالَ الْحَسَنُ بَلَى یَا مَوْلَایَ.» (تحف العقول ؛ ص482 ؛ جامعه مدرّسین ؛ چاپ دوم)

در این روایت سخن از شخصی به نام حسن بن مسعود است که با امام هادی علیه السّلام در ارتباط بوده است. در منابع شیعه هیچ ذکر و اثری از این شخص نیافتم؛ امّا استادِ ابن شعبة، حسین بن حمدان الخصیبی لعنه الله- بارها «حسن بن مسعود» را به عنوان یکی از مشایخ خود و در زمره اصحاب امام هادی و امام حسن عسکری -علیهما السّلام- ذکر کرده است. روایاتی که حسین بن حمدان به حسن بن مسعود نسبت داده است، مشتمل بر عقاید کفرآمیز مانند تناسخ و بابیت و ... است و در جعلی بودن آن شکّی نیست. البته نمی دانیم که آیا نام حسن بن مسعود، بین چند نفر مشترک است یا شخص واحدی است و یا اصلاً وجود خارجی داشته؛ یا این که شخصیتی خیالی است که حسین بن حمدان آفریده است؛ چنان که شیوه او است. به هر حال این نیز از قرائن ارتباط تحف العقول با فرقه نصیریه به شمار می رود.

ذکر حسن بن مسعود در روایات حسین بن حمدان:

1. قَالَ الْحُسَیْنُ بْنُ حَمْدَانَ قَالَ حَدَّثَنِی أَبُو الْحُسَیْنِ بْنُ یَحْیَى الْخِرَقِیُّ وَ أَبُو مُحَمَّدٍ جَعْفَرُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ الْحَسَنِیُّ، وَ الْعَبَّاسُ بْنُ أَحْمَدَ وَ أَحْمَدُ بْنُ سندولا، وَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَ مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْخُرَاسَانِیُّ، وَ الْحَسَنُ‏ بْنُ‏ مَسْعُودٍ الْفَزَارِیُّ، وَ عِیسَى بْنُ مَهْدِیٍّ الْجَوْهَرِیُّ الْجُنْبُلَانِیُّ، وَ الْحُسَیْنُ بْنُ غِیَاثٍ الْجُنْبُلَانِیُّ، وَ أَحْمَدُ بْنُ حَسَّانَ الْعِجْلِیُّ الْفَزَارِیُّ، وَ عَبْدُ الْحَمِیدِ بْنُ مُحَمَّدٍ السَّرَّاجُ جَمِیعاً فِی مَجَالِسَ شَتَّى‏ أَنَّهُمْ حَضَرُوا وَقْتَ وَفَاةِ أَبِی الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ الصَّادِقِ (صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ وَ الصَّلَاةُ) بِسُرَّمَنْ‏رَأَى ... (الهدایة الکبرى ؛ ص248 ؛ نشر البلاغ؛ بیروت؛ 1419)

ممکن است الحسن بن مسعود الفزاری، مصحّف الحسن بن مسعود الفراتی باشد. در انتهای این روایت به تناسخ که از مهمّترین باورهای الحادی غلات است- تصریح شده است.

2. وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ‏ بْنِ‏ مَسْعُودٍ وَ عَلِیٍّ وَ عُبَیْدِ اللَّهِ الْحَسَنِیِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى سَیِّدِنَا أَبِی الْحَسَنِ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) ... (الهدایة الکبرى ؛ ص322)

3. وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ وَ الْحَسَنِ‏ بْنِ‏ مَسْعُودٍ قَالا دَخَلْنَا عَلَى سَیِّدِنَا أَبِی مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) فِی سَنَةِ سِتٍّ وَ خَمْسِینَ وَ مِائَتَیْنِ ... (الهدایة الکبرى ؛ ص340)

4. وَ عَنْهُ عَنْ عِیسَى بْنِ مَهْدِیٍّ الْجَوْهَرِیِّ قَالَ: خَرَجْتُ أَنَا وَ الْحَسَنُ‏ بْنُ‏ مَسْعُودٍ وَ الْحُسَیْنُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ وَ عَتَّابٌ وَ طَالِبٌ ابْنَا حَاتِمٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدٍ، وَ أَحْمَدُ بْنُ الْخَصِیبِ، وَ أَحْمَدُ بْنُ جِنَانِ مِنْ جُنْبُلَا إِلَى سَامَرَّا فِی سَنَةِ سَبْعٍ وَ خَمْسِینَ وَ مِائَتَیْنِ فَعَدَلْنَا مِنَ الْمَدَائِنِ إِلَى کَرْبَلَاءَ فَرَأَیْنَا أَثَرَ سَیِّدِنَا أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَیْنِ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَلَقِینَا إِخْوَانَنَا الْمُجَاوِرِینَ‏ بِسَامَرَّا لِمَوْلَانَا الْحَسَنِ أَبِی مُحَمَّدٍ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) لِنُهَنِّئَهُ بِمَوْلِدِ مَوْلَانَا الْمَهْدِیِّ (عَلَیْهِ السَّلَامُ)  (الهدایة الکبرى ؛ صص344 و 345)

5. قَالَ الْحُسَیْنُ بْنُ حَمْدَانَ الْخَصِیبِیُّ: حَدَّثَنِی هَارُونُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ سَعْدَانَ الْبَصْرِیُّ و ... وَ الْحَسَنُ‏ بْنُ‏ مَسْعُودٍ الْفُرَاتِیُّ و ... وَ أَبُو بَکْرٍ الْجَوَارِیُّ، وَ عَبْدُ اللَّهِ جَمِیعاً وَ شَتَّى کَانُوا بِأَجْمَعِهِمْ مُجَاوِرِینَ الْإِمَامَیْنِ (عَلَیْهِمَا السَّلَامُ) عَنْ سَیِّدِنَا أَبِی الْحَسَنِ وَ أَبِی مُحَمَّدٍ (عَلَیْهِمَا السَّلَامُ) قَالا (الهدایة الکبرى ؛ صص353 و 354)

6. وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ‏ مَسْعُودٍ، وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْجَلِیلِ، قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى سَیِّدِنَا عَلِیٍّ الْعَسْکَرِیِّ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) بِسَامَرَّا وَ عِنْدَهُ جَمَاعَةٌ مِنْ شِیعَتِهِ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ أَسْعَدِ الْأَیَّامِ وَ أَنْحَسِهَا فَقَالَ: لَا تُعَادُوا الْأَیَّامَ فَتُعَادِیَکُمْ وَ سَأَلْنَاهُ عَنْ مَعْنَى هَذَا الْحَدِیثِ ... (الهدایة الکبرى ؛ ص363)

این روایت از نظر معنا با روایت تحف العقول بی ارتباط نیست.

7. وَ عَنْهُ عَنِ الْحُسَیْنِ‏ بْنِ‏ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَیْدٍ التَّمَّارِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ جَعْفَرٍ الْوَشَّا، عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُسْکَانَ، عَنْ بَشَّارٍ الشَّعِیرِیِّ، عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ: خَرَجَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ (صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ) ... (الهدایة الکبرى ؛ ص256)

احتمالاً الحسین بن مسعود، مصحّف الحسن بن مسعود است.

8. وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ الْبَزَّازِ وَ أَبِی الْحُسَیْنِ‏ بْنِ‏ مَسْعُودٍ الْفُرَاتِیِّ قَالا جَمِیعاً وَ قَدْ سَأَلْتُهُمْ فِی مَشْهَدِ سَیِّدِنَا أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَیْنِ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) بِکَرْبَلَاءَ عَنْ جَعْفَرٍ وَ مَا جَرَى فِی أَمْرِهِ بَعْدَ غَیْبَةِ سَیِّدِنَا أَبِی الْحَسَنِ عَلِیٍّ وَ أَبِی مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ الرِّضَا (عَلَیْهِ السَّلَامُ) ... (الهدایة الکبرى ؛ ص381)

در این جا نیز احتمال تصحیف می رود.

9. و عنه - قدس الله روحه- عن عنان بن یونس الدیلمی و أبی داوود الطوسی و الحسن بن مسعود الفراتی قال: اجتمعنا فی دار الحسن بن علی بن الحسین بن موسى بن جعفر (ع) أربعة و عشرون رجلاً فخضنا فی محمد بن نصیر وأنه الباب ... (سلسلة التراث العلوی، شماره7، الهدایة الکبری، قسم الابواب، ص394)

این روایت درباره بابیت محمّد بن نصیر لعنه الله- جعل شده است.

10. و حدثنی أبو نصرٍ محمدٌ قال: حدثنی أبو الحسینِ محمدٌ بنُ علیٍّ الجلیِّ قال: حدثنی شیخی الخصیبی عنِ الحسنِ بنِ مسعودٍ و محمدٍ بنِ إسماعیلَ و محمدٍ بنِ یحیى الخرقی قال: اجتمعنا جماعةٌ ودخلنا على المولى أبی محمدٍ علینا سلامهُ بالعسکرِ فقلنا له: جُعِلنا فداکَ أتأذنُ لنا بالسؤالِ فقال: أ تریدونَ السؤالَ عنْ بابِ أبی علیٍّ بنِ محمدٍ ... (الرسالة المصریة، ص448)

این روایت نیز درباره بابیت محمّد بن نصیر-لعنه الله- جعل شده است.

در این روایات ده گانه، جعل و کذب و مخالفت با ضروریات اعتقادی شیعه، آشکار است. 


نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی